CSDL Bài trích Báo - Tạp chí
Khoa Khoa học Xã Hội & Nhân Văn
41 Về bản chất của tổ hợp ngữ âm 'Lưng lửng' / Nguyễn Đức Tồn // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 5-11 .- 400
Quan điểm của các nhà khoa học đi trước cho rằng lưng lửng là một từ láy được cấu tạo từ một tiếng gốc là lưng hoặc coi lưng lửng là từ ghép hội nghĩa của hai yếu tố gần nghĩa. Bằng phương pháp lịch sử - so sánh, bài viết này chứng minh rằng tổ hợp ngữ âm lưng lửng không phải là từ láy và cũng không phải từ ghép mà chỉ là dạng láy thực sự của từ gốc là lửng.
42 Bàn về tính hoán chuyển 'gây khiến - khởi trạng' trong vị từ tiếng Việt / Phan Thanh Tâm // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 12-22 .- 400
Hoán chuyển nét nghĩa gây khiến - khởi trạng (causative - inchoactive alternations) là hiện tượng một vị từ khi được sử dụng là một ngoại động từ sẽ mang nét nghĩa “gây khiến” nhưng khi sử dụng là một nội động từ sẽ mang nét nghĩa “khởi trạng”. Bài viết này được thực hiện nhằm làm rõ hiện tượng hoán chuyển nét nghĩa gây khiến - khởi trạng, đồng thời đưa ra những đặc trưng của tiếng Việt trong việc hoán chuyển nét nghĩa với cùng một sự tình chuyển tác trong ngôn ngữ.
43 Động từ chuỗi và loại hình sự tình chuyển động trong tiếng Việt / Lê Kính Thắng // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 23-30 .- 400
Động từ chuỗi không chỉ là vấn đề cú pháp mà còn là cơ sở chính cho việc xác lập loại hình sự tình chuyển động trong ngôn ngữ. Trong tiếng Việt khá phổ biến hiện tượng một động từ chính làm hạt nhân và một yếu tố được coi là động từ phụ (coverb) thể hiện thông tin hướng chuyển động hình thành cấu trúc chuỗi động từ phản ánh sự tình chuyển động.
44 Khảo sát các yếu tố đa phương thức trong một số poster phim điện ảnh Việt Nam hiện nay / Trần Thị Phương Lý, Huỳnh Thư // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 31-41 .- 400
Diễn ngôn đa phương thức đặc biệt trong lĩnh vực quảng cáo và phim ảnh là một trong những đối tượng được quan tâm nghiên cứu trong những năm gần đây. Bài viết triển khai phân tích trên ba bình diện chức năng: trình hiện (tự sự và ý niệm), tương tác (vị trí người xem, tính tình thái) và bố cục (cấu trúc thị giác).
45 Ẩn dụ hình ảnh trên poster phim: Khảo sát poster của một số phim Mỹ / Trần Thị Quỳnh, Hoàng Thị Oanh // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 42-53 .- 400
Nghiên cứu này phân tích ẩn dụ hình ảnh (pictorial metaphors) trong 05 poster phim, nhằm khám phá cách các ẩn dụ ý niệm được thể hiện qua yếu tố thị giác. Dựa trên các lí thuyết về ẩn dụ ý niệm của Lakoff & Johnson (1980), Kövecses (2010) và Forceville (1996, 2009), bài báo xác định và diễn giải 17 ẩn dụ ý niệm phổ biến trong poster phim.
46 Hoán dụ ý niệm 'Bộ phận cơ thể đại diện nhan sắc người phụ nữ' trong văn học trung đại Việt Nam / Nguyễn Thị Vân Anh, Bùi Trọng Ngoãn // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 54-63 .- 800
Bài nghiên cứu này dựa trên hệ thống ngữ liệu được khảo sát từ các tác phẩm chữ Nôm của Văn học Trung đại Việt Nam (tk XVIII - nửa đầu tk XIX). Bài nghiên cứu này cũng đã giải mã được lí do các thuộc tính ở thực thể phương tiện nguồn được kích hoạt để ánh xạ đến các thuộc tính của thực thể phương tiện đích. Quan niệm Âm Dương và nhân tướng học là căn nguyên dẫn đến hoán dụ ý niệm này.
47 Tính phổ quát của ẩn dụ ý niệm 'Hôn nhân là cuộc hành trình' / Vũ Hoàng Cúc // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 64-72 .- 400
Ẩn dụ ý niệm Hôn nhân là cuộc hành trình khắc họa sự gian khó lâu dài của hôn nhân, bên cạnh đó, còn cho thấy tầm quan trọng mang tính chất sống còn của sự tương trợ giữa người vợ và người chồng trong cuộc sống lứa đôi. Điều này chứng tỏ rằng bản chất vất vả và gian khổ khi sống trong hôn nhân là một hằng số bất biến đối với con người, dù họ sống ở đâu, thuộc về một nền văn hóa riêng biệt nào.
48 Chiến lược trần thuật trong tiểu thuyết Đỗ Bích Thúy: Sự phối hợp giữa người kể chuyện và điểm nhìn trần thuật / Nguyễn Hồng Ánh, Phạm Thị Hà // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 163-171 .- 800
Nghiên cứu này tiếp cận ba tiểu thuyết tiêu biểu của Đỗ Bích Thúy (“Bóng của cây sồi”, “Chúa đất”, and “Lặng yên dưới vực sâu”) nhằm nhận diện cách thức tổ chức người kể chuyện và điểm nhìn, qua đó làm rõ phong cách tự sự cá nhân của nhà văn; tập trung mô tả đặc điểm của người kể chuyện giấu mặt cũng như sự luân chuyển linh hoạt giữa các kiểu điểm nhìn (bên ngoài, bên trong, toàn tri).
49 Câu thúc trong xử lí sự đồng thuận và hợp phần ngữ nghĩa: Nhìn từ viễn quan ngôn ngữ học thần kinh và sinh lí học thần kinh của ngôn ngữ / Nguyễn Văn Độ // .- 2025 .- Số 10(373) .- Tr. 6-20 .- 400
Trong nghiên cứu này, Viktoriia Aforian và cộng sự đã sử dụng Điện thế Liên quan - Sự kiện (ERPs)1 để đánh giá xem liệu vốn từ vựng tinh thần2 có khẳc chế khả năng áp dụng các thao tác hình thái-cú pháp học hay không và chúng hạn chế việc tác hợp ngữ nghĩa trực tuyến3 như thế nào. Các kích thích là các câu trong tiếng Na Uy có dạng “N V Adj” (“Danh từ Động từ Tính từ”).
50 Mối quan hệ giữa phương ngữ với môi trường tự nhiên từ góc nhìn của ngôn ngữ học sinh thái (Trên tư liệu từ địa phương Nam Bộ) / Trịnh Cẩm Lan // .- 2025 .- Số 11a(374) .- Tr. 24-36 .- 400
Bài viết này nghiên cứu mối quan hệ tương tác phức tạp giữa ngôn ngữ và môi trường, đặc biệt tập trung vào vốn từ địa phương Nam Bộ (PNN) dưới góc nhìn của Ngôn ngữ học sinh thái (Ecolinguistics). Ngôn ngữ học sinh thái là lĩnh vực liên ngành nghiên cứu cách ngôn ngữ phản ánh, định hình và chịu ảnh hưởng của thế giới tự nhiên và xã hội xung quanh.