CSDL Bài trích Báo - Tạp chí
Khoa Khoa học Xã Hội & Nhân Văn
161 Lễ hưng quốc khánh niệm ở Kinh Đô Huế dưới thời vua Bảo Đại (1933-1939) / Đỗ Minh Điền // .- 2024 .- Số 1 (189) .- Tr. 11 - 23 .- 959
Bài viết này tập trung khảo sát các kỳ lễ Hưng quốc Khánh niệm diễn ra từ năm 1933 đến 1939, thông qua khảo lược các nguồn tư liệu báo chí đương thời, qua đó phần nào tái hiện không khí sinh hoạt lễ nghi của một trong những lễ tiết được xác định quan trọng bậc nhất dưới thời nhà Nguyễn.
162 Một số phương diện hình thức nghệ thuật trong truyện ngắn Bích Ngân / Trương Thị Thu Thanh // .- 2023 .- Số 27 .- Tr. 76 - 81 .- 895.1
Ý thức phái tính và nữ quyền trong văn học Việt Nam đương đại nói chung, truyện ngắn Bích Ngân nói riêng là tiếng nói thức tỉnh tạo ra nhiều động lực thúc đẩy sự vùng lên của phụ nữ. Họ phải tự mình dấn thân, tự mình trải nghiệm, tự mình giành lấy tự do, hạnh phúc chính đáng. Với thời gian và không gian nghệ thuật, điểm nhìn trần thuật cùng ngôn ngữ, giọng điệu mang chất đặc trung vùng Nam Bộ trong truyện ngắn Bích Ngân là phương tiện làm sáng tỏ những khát khao hạnh phúc đời thường, những chiều sâu bản ngã của con người. Một cái tôi cá nhân, bản thể được khẳng định bằng chính những trải nghiệm và hiểu biết của phụ nữ.
163 Sự “thức thời” trước thời cuộc trong chủ trương cứu nước của Phan Châu Trinh ở đầu thế kỉ XX / Phạm Thị Phúc // .- 2023 .- Số 27 .- Tr. 28 - 34 .- 957.7
Bài viết của tác giả tập trung phân tích những tư tưởng được xem là sự “thức thời” của Phan Châu Trinh trong đó tập trung chủ yếu trong chương trình “khai dân trí” và “hậu dân sinh”.
164 Cổ mẫu và biểu tượng trong tiểu thuyết Kafka bên bờ biển của Haruki Murakami từ góc nhìn phân tâm học / Phạm Tuấn Anh // .- 2023 .- Số 27 .- Tr. 3 - 9 .- 895.92244
Nghiên cứu này tập trung kiến giải các cổ mẫu và biểu tượng cốt lõi trong tác phẩm từ góc nhìn phân tâm học. Từ đó, người viết khơi mở các vỉa tầng giá trị của tác phẩm, chỉ rõ thành công và đóng góp của Murakami trên văn đàn thế giới.
165 Các giá trị để “là người”, “làm người”, “nên người” trong tâm nguyện/ huân đức Hồ Chí Minh / Đặng Quốc Bảo, Phạm Minh Giản // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 3 - 6 .- 400
Bài viết “Những giá trị thiết yếu để làm người”, “sống làm người” và “làm người tốt” được thể hiện trong nội tâm Hồ Chí Minh/những lời dạy về đạo đức nêu lên triết lý sống Hồ Chí Minh và những giá trị thiết yếu vì một xã hội tốt đẹp như Người hy vọng. Những giá trị nhân văn này được thể hiện ở các khía cạnh: Lòng tốt là gốc rễ để “làm người”; trên cơ sở “lòng thiện”, người ta tiếp tục rèn luyện “đại học chi đạo, tại minh minh đức, tại thân dân ” (học suốt đời cần có trí sáng suốt), “sống làm người” và “tiết kiệm, tình thương”. để “trở thành một người đàn ông tốt”.
166 Đặc điểm nhân vật trào phúng trong thơ Nôm Học Lạc / Nguyễn Hữu Rạng // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 31 - 45 .- 400
Văn học trào phúng là một bộ phận quan trọng góp phần làm nên diện mạo văn học trung đại Việt Nam. Trong bối cảnh văn hóa suy tàn của buổi đầu giao thời với xã hội Tây - Tàu nhốn nháo cuối thế kỉ XIX, những thi phẩm trào phúng bằng chữ Nôm càng chứng tỏ được vai trò đắc dụng trong việc phản ánh hiện thực đương thời. Bằng phương pháp nghiên cứu phong cách học và phân tích cấu trúc, bài viết tiếp cận thơ Nôm trào phúng Học Lạc từ phương diện nhân vật trào phúng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nhân vật trào phúng trong thơ Nôm Học Lạc bao gồm hai nhóm đối tượng chính lần lượt gắn với tiếng cười tự trào và thế trào của tác giả, cụ thể: Nhân vật trào phúng là bản thân tác giả; Nhân vật trào phúng là các tầng lớp trên trong xã hội, gồm: hương chức, hội tề dốt nát và bè lũ tay sai bán nước, quan lại triều đình hèn nhát, nhu nhược; một bộ phận người dân bị tiêm nhiễm thói học đòi “Tây hóa”. Qua đó, bài viết góp phần làm rõ một số đặc trưng nổi bật trong phong cách nghệ thuật trào phúng của tác giả từ phương diện nhân vật đồng thời giúp độc giả yêu thơ nhận thấy được những đóng góp tích cực của Học Lạc trên thi đàn văn học dân tộc.
167 Dấu ấn cổ tích dân gian trong truyện thiếu nhi Việt Nam sau 1975 - nhìn từ nhân vật kì ảo / Hồ Hữu Nhật // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 46 - 55 .- 400
Văn học dân gian bao gồm nhiều thể loại tự sự: cổ tích, truyền thuyết, thần thoại, truyện cười, truyện ngụ ngôn… Nhân vật trong mỗi thể loại sẽ có những đặc điểm riêng biệt. Tuy nhiên, có một điểm chung của rất nhiều thể loại tự sự dân gian là các nhân vật thường gắn với yếu tố kì ảo. Đó là hệ quả của hư cấu, tưởng tượng và của nhân sinh quan, thế giới quan điển hình của người dân lao động đương thời. Trong truyện thiếu nhi hiện đại, dấu ấn truyện cổ tích dân gian thể hiện rõ thông qua ba khuynh hướng: hiện tượng ảo hóa nhân vật thực, hiện tượng đồng hóa người - vật, sự hiện diện của nhân vật siêu thực. Điều đó chứng thực một điều, dù là sản phẩm của những bối cảnh văn hóa, xã hội và của những quan niệm nghệ thuật khác nhau nhưng giữa văn học dân gian và truyện thiếu nhi đương đại vẫn có một mối liên hệ nhất định.
168 Bên dòng Sông Trẹm của Dương Hà - từ tiểu thuyết đến vở cải lương / Phạm Khánh Duy // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 56 - 64 .- 400
Sân khấu cải lương là loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc. Loại hình này vốn được sinh thành trên mảnh đất Nam Bộ, sau đó lan rộng ra những vùng miền khác, gắn bó chặt chẽ với đời sống nhân dân. Cải lương đã tồn tại hơn một thế kỷ, vượt qua sự thử thách của thời gian và có nhiều thành tựu vượt bậc. Đó chính là niềm tự hào của người dân Nam Bộ nói riêng, của dân tộc Việt Nam nói chung. Trong bài viết này, chúng tôi tập trung nghiên cứu vở cải lương "Bên dòng Sông Trẹm", được cải biên từ tiểu thuyết "Bên dòng Sông Trẹm" của Dương Hà, từ góc nhìn so sánh. Ngày nay, trước tình trạng nhiều người (đặc biệt là một bộ phận giới trẻ) đang có xu hướng quay lưng lại với cải lương, việc nghiên cứu loại hình nghệ thuật này càng có ý nghĩa hơn bao giờ hết.
169 Quan niệm nghệ thuật về con người trong Giọt Nước Cành Dương của Thích Nhất Hạnh / Hồ Thị Ngọc Nho // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 65 - 74 .- 400
Thiền sư Thích Nhất Hạnh đưa ra khái niệm “Phật giáo dấn thân” vào những năm 60 của thế kỷ XX, mang đạo Phật đến gần hơn với cuộc đời. Ông còn là nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu có khoảng một trăm bốn mươi đầu sách xuất bản và được dịch ra nhiều ngôn ngữ trên thế giới. Những giá trị tinh thần quý giá đó góp phần làm cho diện mạo văn học Phật giáo Việt Nam thêm phong phú, đa dạng. Bài viết này tìm hiểu tập truyện Giọt nước cành dương dưới góc nhìn quan niệm nghệ thuật về con người. Mong muốn làm sáng tỏ giáo lý nhà Phật được Thích Nhất Hạnh chuyển tải cô đọng, dễ hiểu và gần gũi khi soi chiếu vào cuộc đời. Đồng thời, chỉ ra thông điệp nhân văn mà tác giả gửi gắm.
170 Quan niệm về nghề báo nhìn từ lý thuyết vai trò (Role theory) / Triệu Thanh Lê, Nguyễn Thị Minh Nguyệt // .- 2023 .- Tập 12 - Số 9 .- Tr. 97 - 111 .- 400
Nghiên cứu giới thiệu về lý thuyết vai trò (role theory) và các quan niệm nghề báo phổ biến trên thế giới hiện nay dựa trên lý thuyết về vai trò. Từ góc tiếp cận này, nghiên cứu khảo sát 280 nhà báo thuộc các cơ quan báo chí của Việt Nam để hiểu được quan niệm về vai trò của các nhà báo dựa trên khung quan niệm vai trò nghề nghiệp phổ biến này. Kết quả nghiên cứu cho thấy quan niệm nghề nghiệp của nhà báo ở Việt Nam có nhiều điểm tương đồng với các quan niệm về vai trò chung của nghề báo trên thế giới trong các nhóm vai trò: diễn giải – định hướng, giám sát, tuyên truyền, cầu nối với người dân, thông tin giải trí, thông tin dịch vụ. Từ cách tiếp cận xã hội học truyền thông, nội dung nghiên cứu mang tính tham khảo để các nhà nghiên cứu xác định sự tương đồng của các quan niệm về nghề báo trong nước và thế giới.