CSDL Bài trích Báo - Tạp chí
chủ đề: Diễn ngôn
1 Ẩn dụ ý niệm “y học là trồng trọt” (khảo sát trên các trang báo điện tử Việt Nam) / Nguyễn Thị Lan Hương // .- 2026 .- Số 3(379) .- Tr. 53-64 .- 400
Khảo sát ẩn dụ ý niệm y học là trồng trọt trong tiếng Việt từ góc độ ngôn ngữ học tri nhận, tập trung vào cách miền nguồn trồng trọt được huy động để ý niệm hoá bệnh tật và sức khỏe trong diễn ngôn báo chí và tên gọi bệnh. Trên cơ sở phân tích các tia chiếu xạ và các dụ dẫn ẩn dụ tiêu biểu như mầm bệnh, gieo, gặt, đất sống, cùng với các trường hợp định danh bệnh đậu mùa và thủy đậu, nghiên cứu làm rõ cơ chế tri nhận và nguyên tắc bảo toàn cấu trúc chi phối quá trình chiếu xạ.
2 Ẩn dụ “mẹ thiên nhiên” trong các diễn ngôn về môi trường và biến đổi khí hậu Anh - Việt / Nguyễn Thị Thắm, Nguyễn Thị Bích Hạnh // .- 2026 .- Số 3(379) .- Tr. 83-94 .- 400
Bài viết tập trung làm rõ cơ chế ánh xạ trong lược đồ tri nhận ẩn dụ mẹ thiên nhiên cũng như cách ẩn dụ quy trách nhiệm và tạo lập quan hệ đạo đức giữa con người và môi trường. Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho nghiên cứu ẩn dụ môi trường liên ngôn ngữ trong các diễn ngôn sinh thái, đồng thời cung cấp hàm ý cho truyền thông về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.; ánh xạ.
3 Ngôn ngữ đánh giá và lập trường diễn ngôn trong tranh luận tổng thống giữa Donald Trump và Kamala Harris năm 2024 / Nguyễn Thị Thu Hiền, Hà Thanh Hải, Mai Hồng Phương // .- 2026 .- Số 4(380) .- Tr. 15-22 .- 400
Bài báo phân tích lập trường, quan điểm thể hiện trong cuộc tranh luận tổng thống Hoa Kỳ năm 2024 giữa Donald Trump và Kamala Harris, dưới góc nhìn kết hợp giữa lí thuyết Đánh giá (Appraisal Theory - AT) và Phân tích Diễn ngôn Phê phán (CDA). Dữ liệu nghiên cứu là ngôn ngữ của cuộc tranh luận, được phân tích định lượng và định tính ở cấp độ mệnh đề, tập trung vào ba tiểu hệ thống của Thái độ: Cảm xúc, Phán xét và Đánh giá cảm quan. Kết quả cho thấy Donald Trump và Kamala Harris sử dụng ngôn từ đánh giá khác nhau, qua đó thể hiện hai lập trường chính trị đối lập.
4 Đối chiếu diễn ngôn bình luận báo chí tiếng Việt và tiếng Anh theo lí thuyết phân tích diễn ngôn (khảo sát trên báo điện tử Vnexpress và The Washington Post) / Nguyễn Thị Kim Ngân // .- 2026 .- Số 1(377) .- Tr. 86-93 .- 400
Phân tích diễn ngôn, đặc biệt từ lăng kính Ngữ pháp chức năng hệ thống, cung cấp công cụ hữu hiệu để giải mã mối liên hệ giữa ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa – xã hội. Nghiên cứu này ứng dụng lí thuyết Ngữ vực (Register) của M.A.K. Halliday, tập trung vào thành tố Trường (Field), để đối chiếu đặc điểm diễn ngôn bình luận báo chí tiếng Việt và tiếng Anh.
5 Mối quan hệ giữa con người và tự nhiên dưới góc nhìn ngôn ngữ học sinh thái / Giã Thị Tuyết Nhung, Phan Văn Hòa // .- 2026 .- Số 1(377) .- Tr. 27-37 .- 400
Nghiên cứu này nhằm khám phá cách ngôn ngữ kiến tạo ý thức sinh thái và bản sắc nhân loại thông qua việc phân tích diễn ngôn sinh thái và cấu trúc thời gian trong kiệt tác Silent Spring của Rachel Carson (1962). Bằng giọng kể nữ tính, chậm rãi và giàu cảm xúc, Carson đã biến lời cảnh báo khoa học thành diễn ngôn nhân bản, khơi dậy ý thức sinh thái tập thể và định hình nền tảng cho văn học sinh thái cũng như ngôn ngữ học sinh thái phê phán hiện đại.
6 Tiếp cận ngôn ngữ học hình pháp: Các mô hình nghiên cứu và khả năng ứng dụng / Phạm Hữu Đức // .- 2026 .- Số 2(378) .- Tr. 38-43 .- 400
Bài viết này tiếp cận ngôn ngữ học hình pháp như một lĩnh vực liên ngành của ngôn ngữ học ứng dụng, xem xét cách thức ngôn ngữ và các phương thức kí hiệu khác vận hành trong bối cảnh pháp lí và tư pháp. Trên cơ sở khái quát lịch sử hình thành và ba phân ngành chính của ngôn ngữ học hình pháp, bài viết phân tích bốn mô hình nghiên cứu tiêu biểu: Phân tích diễn ngôn trong văn bản và tương tác pháp lí; Độ đo phong cách kết hợp ngôn ngữ học đối chiếu trong xác định tác giả; Phân tích phổ âm trong nhận diện giọng nói và người nói; Ngữ pháp hình ảnh trong xử lí tài liệu và giao tiếp kĩ thuật số.
7 Đối chiếu những quy tắc văn hóa doanh nghiệp Việt Nam - Mỹ chi phối việc sử dụng ngôn ngữ và hình ảnh trong các quảng cáo tuyển dụng tiếng Việt và tiếng Anh / Trần Thị Thu Hiền // .- 2026 .- Số 2(378) .- Tr. 110-120 .- 400
Tìm hiểu sự tương đồng và khác biệt về cách thức những quy tắc văn hóa doanh nghiệp chi phối việc sử dụng ngôn ngữ trong các quảng cáo tuyển dụng tiếng Việt và tiếng Anh, nghiên cứu này đã phân tích các yếu tố ngôn ngữ và hình ảnh trong 20 quảng cáo tuyển dụng bằng tiếng Việt và 20 quảng cáo tuyển dụng bằng tiếng Anh của các công ty thương mại uy tín tại Việt Nam và tại Mỹ giai đoạn 2024-2025.
8 Ẩn dụ nghệ thuật và việc kiến tạo mạch lạc trong bút kí “như con sông từ nguồn ra biển” của Hoàng Phủ Ngọc Tường / Đậu Thành Vinh // .- 2026 .- Số 2(378) .- Tr. 121-127 .- 400
Mạch lạc là điều kiện cơ bản để một chuỗi phát ngôn được tiếp nhận như một văn bản có ý nghĩa thống nhất. Trên cơ sở đó, bài viết này khảo sát bút kí “Như con sông từ nguồn ra biển” của Hoàng Phủ Ngọc Tường từ góc nhìn mạch lạc diễn ngôn, tập trung vào vai trò tổ chức văn bản của hệ thống ẩn dụ nghệ thuật. Thông qua việc nhận diện và phân tích 15 ẩn dụ tiêu biểu trong tác phẩm, bài viết cho thấy các ẩn dụ này không chỉ đảm nhiệm chức năng biểu đạt thẩm mĩ mà còn vận hành như những “điểm neo tri nhận”, góp phần duy trì chủ đề, điều hướng tuyến nghĩa và kết nối các phần khác nhau của văn bản. Từ đó, mạch lạc của tác phẩm được hình thành như một quá trình kiến tạo nghĩa liên tục, trong đó ẩn dụ nghệ thuật giữ vai trò trung tâm.
9 Sự chuyển hóa ngôn ngữ đời thường trong diễn ngôn nghệ thuật của tiểu thuyết lịch sử Việt Nam đương đại / Đoàn Thị Huệ // .- 2026 .- Số 2(378) .- Tr. 126-145 .- 400
Tập trung tìm hiểu sự chuyển hóa của ngôn ngữ đời thường trong diễn ngôn nghệ thuật của tiểu thuyết lịch sử Việt Nam đương đại như một biểu hiện quan trọng của tư duy tự sự mới. Quá trình chuyển hóa này góp phần làm sinh động hóa không gian lịch sử, rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại, đồng thời thể hiện sự dịch chuyển trong quan niệm viết lịch sử bằng văn chương. Kết quả nghiên cứu chỉ ra vai trò của ngôn ngữ đời thường như một yếu tố quan trọng trong việc hình thành diễn ngôn nghệ thuật và cảm thức lịch sử của tiểu thuyết lịch sử Việt Nam đương đại.
10 Khảo sát các yếu tố đa phương thức trong một số poster phim điện ảnh Việt Nam hiện nay / Trần Thị Phương Lý, Huỳnh Thư // .- 2025 .- Số 9(372) .- Tr. 31-41 .- 400
Diễn ngôn đa phương thức đặc biệt trong lĩnh vực quảng cáo và phim ảnh là một trong những đối tượng được quan tâm nghiên cứu trong những năm gần đây. Bài viết triển khai phân tích trên ba bình diện chức năng: trình hiện (tự sự và ý niệm), tương tác (vị trí người xem, tính tình thái) và bố cục (cấu trúc thị giác).