CSDL Bài trích Báo - Tạp chí
Khoa Y
21 Đặc điểm X-quang và tỷ lệ hiện diện răng hàm lớn thứ ba trên phim panorama ở học sinh lớp 11 trường trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh năm 2025 / Phạm Như Hải, Lưu Thanh Hải, Chử Tiến Mạnh, Hoàng Thị Quỳnh Trang // .- 2026 .- Tập 205 - Số 8 .- Tr. 997-1005 .- 610
Nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm x-quang và tỷ lệ hiện diện của răng hàm lớn thứ ba trên phim panorama ở học sinh lớp 11 trường trung học phổ thông, tỉnh Bắc Ninh năm 2025. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 133 học sinh 16 - 17 tuổi, được lựa chọn từ danh sách học sinh đủ tiêu chuẩn tham gia nghiên cứu. Tất cả đối tượng được khám lâm sàng và chụp phim panorama kỹ thuật số để đánh giá sự hiện diện của răng hàm lớn thứ ba, độ sâu, tương quan với ngành lên xương hàm dưới và hướng mọc theo phân loại Archer, Pell & Gregory và Winter. Tỷ lệ hiện diện răng hàm lớn thứ ba trên lâm sàng là 31,77%. Răng hàm lớn thứ ba hàm dưới có tỷ lệ hiện diện cao hơn hàm trên (49,62% – 53,38% so với 11,28% – 12,78%). Ở hàm trên, phân loại Archer loại C chiếm ưu thế (78,6%). Ở hàm dưới, vị trí B theo Pell & Gregory chiếm 55,51%, loại II chiếm 67,35%. Theo phân loại Winter, mọc thẳng và lệch gần là hai dạng phổ biến nhất với tỷ lệ lần lượt 45,31% và 45,71%. Kết quả cho thấy ở học sinh 16 – 17 tuổi, răng hàm lớn thứ ba hàm dưới có tỷ lệ xuất hiện cao hơn răng hàm lớn thứ ba hàm trên, phần lớn răng hàm lớn thứ ba vẫn chưa hoàn tất quá trình mọc và có vị trí, hướng mọc cần tiếp tục được theo dõi.
22 Căn nguyên và mức độ kháng kháng sinh của vi khuẩn thường gặp gây nhiễm khuẩn huyết tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương giai đoạn 2022 - 2024 / Nguyễn Quốc Phương, Phạm Ngọc Thạch, Trần Văn Giang // .- 2026 .- Tập 205 - Số 8 .- Tr. 985-996 .- 610
Nghiên cứu mô tả trên 422 người bệnh cấy máu vi khuẩn dương tính tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (2022-2024), so sánh căn nguyên và mức độ kháng kháng sinh giữa nhóm mắc phải tại cộng đồng (CAI, n = 287) và mắc phải tại bệnh viện (HAI, n = 135). Trong 425 chủng phân lập được, vi khuẩn Gram âm chiếm 59,8%, cao hơn ở HAI (67,9% so với 55,9%; p = 0,020). Ba căn nguyên hàng đầu là E. coli (22,8%), S. aureus (18,4%) và K. pneumoniae (14,8%). S. suis và B. pseudomallei chỉ gặp ở CAI, còn A. baumannii và P. aeruginosa tập trung ở HAI. Tỷ lệ E. coli kháng cephalosporin thế hệ 3 (62,9%) và tỷ lệ MRSA (74,4%) đều cao, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa nhiễm khuẩn cộng đồng và nhiễm khuẩn bệnh viện. Ngược lại K. pneumoniae kháng cephalosporin thế hệ 3 và đa kháng cao hơn ở HAI (61,9% so với 7,5% và 57,1% so với 14,3%; p < 0,001). Tử vong chung 20,6%, cao hơn ở HAI (32,6% so với 15,0%; p < 0,001).
23 Tình trạng thiếu 25-hydroxyvitamin D và một số yếu tố liên quan ở phụ nữ loãng xương nguyên phát tại Bệnh viện Hữu Nghị / Nguyễn Thị Thu Hằng, Ngọ Thị Thảo, Nguyễn Văn Hùng // .- 2026 .- Tập 205 - Số 8 .- Tr. 975-984 .- 610
Nghiên cứu mô tả thực trạng 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] huyết thanh và phân tích một số yếu tố liên quan đến tình trạng thiếu 25(OH)D ở phụ nữ loãng xương nguyên phát. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 203 phụ nữ loãng xương nguyên phát tại Bệnh viện Hữu Nghị. Thiếu 25(OH)D được xác định theo ngưỡng < 30 ng/mL, các yếu tố liên quan được phân tích bằng hồi quy logistic đa biến. Kết quả cho thấy nồng độ 25(OH)D trung bình là 25,48 ± 7,76 ng/mL, tỷ lệ thiếu 25(OH)D là 72,4% (147/203). Trong nhóm đang điều trị loãng xương, tỷ lệ này là 70,7% (70/99). Sau hiệu chỉnh đa biến, tiếp xúc ánh nắng dưới 3 ngày/tuần (tỷ suất chênh hiệu chỉnh (adjusted odds ratio – aOR) = 2,74) và diện tích da tiếp xúc chỉ gồm mặt và bàn tay (aOR = 3,91) là hai yếu tố liên quan độc lập với thiếu 25(OH)D. Kết quả cho thấy thiếu 25(OH)D là tình trạng phổ biến ở phụ nữ loãng xương nguyên phát, kể cả nhóm đang được điều trị. Thực tế này cho thấy việc đánh giá nguy cơ, xét nghiệm 25(OH)D huyết thanh, phân loại mức độ thiếu, tư vấn bổ sung vitamin D và tắm nắng là cần thiết trong điều trị loãng xương nguyên phát.
24 Đa hình rs1333049 gen ANRIL và một số yếu tố nguy cơ tim mạch ở bệnh nhân nghi ngờ bệnh động mạch vành: Nghiên cứu thăm dò / Nguyễn Ngọc Vy Yến, Phạm Thị Ngọc Nga, Trần Viết An // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 1-9 .- 610
Đa hình rs1333049 gen ANRIL đã được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, tuy nhiên dữ liệu tại Việt Nam còn hạn chế. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 44 bệnh nhân nghi ngờ bệnh động mạch vành có chụp mạch nhằm khảo sát đặc điểm đa hình rs1333049 gen ANRIL và một số yếu tố nguy cơ tim mạch. Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 68,84 ± 7,76, giới tính nữ chiếm 56,8%. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ thường gặp nhất (97,7%). Tỉ lệ đa hình rs1333049 gen ANRIL CC/CG/GG lần lượt là 40,9%/47,7%/11,4%. Tỉ lệ alen C/G lần lượt là: 64,8 %/35,2%. Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về tỷ lệ mắc đái tháo đường típ 2 giữa các kiểu gen rs1333049 (p = 0,038). Không ghi nhận mối liên quan giữa đa hình gen và hẹp động mạch vành có ý nghĩa (p > 0,05). Kết luận: Nghiên cứu bước đầu có thể gợi ý một xu hướng liên quan giữa đa hình rs1333049 gen ANRIL với đái tháo đường típ 2 tuy nhiên chưa đủ bằng chứng để khẳng định. Đồng thời không phát hiện được mối liên quan giữa đa hình rs1333049 gen ANRIL và hẹp động mạch vành có ý nghĩa trong mẫu nghiên cứu này.
25 Đa hình rs4747096 gen ADAMTS-14 và mối liên quan với mức độ tổn thương qua chụp cộng hưởng từ ở bệnh nhân thoái hóa khớp gối / Cao Trần Phương Quyên, Phạm Thị Ngọc Nga, Nguyễn Trung Kiên // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 10-19 .- 610
Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 140 bệnh nhân thoái hóa khớp gối ở Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang trong khoảng thời gian tháng 06/2025 đến tháng 01/2026 nhằm mô tả đặc điểm đa hình rs4747096 gen ADAMTS-14 và khảo sát mối liên quan giữa đa hình này với tổn thương trên cộng hưởng từ. Kết quả ghi nhận tuổi là 51,99 ± 10,25. Kiểu gen GG có tỷ lệ thoái hóa nặng là 66,7% cao hơn so với AA (35,4%) và AG (40,0%). Trong phân tích đa biến, sau khi hiệu chỉnh với các yếu tố nguy cơ, phát hiện đái tháo đường và kiểu gen GG của ADAMTS-14 là yếu tố liên quan đến thoái hóa khớp gối mức độ nặng, với giá trị OR lần lượt là 2,40 (KTC 95%: 1,12 - 6,21) và 1,92 (KTC 95%: 1,08 - 5,32). Tổng hợp dữ liệu trên cho thấy yếu tố chuyển hóa và đa hình gen, cụ thể là đái tháo đường và kiểu gen GG của ADAMTS-14 có liên quan với thoái hóa khớp gối mức độ nặng trên chụp cộng hưởng từ.
26 Đa hình gen MMP2, nồng độ huyết thanh của matrix metalloproteinase-2 và mối liên quan với tổn thương cơ quan đích ở bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị / Huỳnh Tuấn An, Nguyễn Thị Thảo Linh, Hoàng Anh Vũ, Hồ Quốc Chương, Hoàng Anh Tiến, Trần Viết An // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 20-28 .- 610
Tăng huyết áp kháng trị là thể lâm sàng nặng với nguy cơ cao tổn thương cơ quan đích (HMOD). Nghiên cứu cắt ngang trên 413 bệnh nhân tăng huyết áp (213 tăng huyết áp kháng trị, 200 không kháng trị) định lượng MMP-2 huyết thanh bằng ELISA và xác định kiểu gen ba đa hình vùng promoter gen MMP2 (rs243866, rs243865, rs2285053) bằng Sanger/ASO-PCR. Nhóm tăng huyết áp kháng trị có gánh nặng HMOD cao hơn rõ rệt. MMP-2 không khác biệt giữa hai nhóm (p = 0,684), nhưng trong nhóm tăng huyết áp kháng trị liên quan độc lập với suy giảm eGFR (β = −0,298, p = 0,010), tăng albumin niệu (β = +7,534, p = 0,009) và tăng LAi (β = +0,046, p = 0,007). Theo mô hình cộng gộp, alen A của SNP1 (rs243866) liên quan với EF < 50% (OR = 3,578, p = 0,006) và albumin niệu (OR = 2,432, p = 0,013); alen T của SNP3 (rs2285053) liên quan với phì đại thất trái (OR = 1,621, p = 0,027). MMP-2 và đa hình gen MMP2 phản ánh các lớp sinh học bổ sung, gợi ý tích hợp hai chỉ dấu có thể cải thiện phân tầng nguy cơ trong tăng huyết áp kháng trị.
27 Xây dựng bộ RNA dài không mã hóa chẩn đoán ung thư vú từ dữ liệu giải trình tự / Trần Thanh Bình, Nguyễn Thị Việt Hà , Trần Thị Thu Huyền // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 29-37 .- 610
Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xây dựng bộ chẩn đoán lncRNA có độ chính xác cao để chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến vú dựa trên dữ liệu giải trình tự thế hệ mới (RNA-seq) được khai thác từ cơ sở dữ liệu TCGA. Các lncRNA biểu hiện khác biệt được sàng lọc bằng thuật toán DESeq2, sau đó lựa chọn đặc trưng bằng hồi quy Logistic LASSO với kiểm định chéo 5 lần (chọn ngưỡng λ1se). Độ ổn định của mô hình được kiểm chứng thông qua phương pháp lấy mẫu lại phân tầng lặp lại 50 lần. Từ 3.293 DE-lncRNAs ban đầu, nghiên cứu đã thiết lập được bộ chẩn đoán gồm 06 lncRNA (LINC01614, LINC02202, LINC01537, AC134312.5, LINC02185 và AC106897.1). Mô hình đạt AUC = 0,9997 (KTC 95%: 0,9987 - 1,0000); độ nhạy 100% (KTC 95%: 98,02 - 100,0%) và độ đặc hiệu 93,75% (KTC 95%: 69,77 - 99,84%) tại điểm cắt tối ưu. Kết quả thẩm định cho thấy tính ổn định cao (AUC trung bình 0,9976). Bộ chẩn đoán gồm 06 lncRNA cho thấy khả năng phân biệt mô ung thư biểu mô tuyến vú xâm nhập và mô vú bình thường với hiệu năng cao trên tập dữ liệu TCGA-BRCA. Kết quả nghiên cứu gợi ý vai trò tiềm năng của lncRNA trong hỗ trợ chẩn đoán ung thư vú. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu xác thực trên các quần thể lâm sàng độc lập.
28 Bước đầu khảo sát mối liên quan giữa đa hình rs3752462 gen MYH9 và nguy cơ bệnh thận mạn ở bệnh nhân tăng huyết áp / Trần Lâm Nguyệt Thanh, Võ Thanh Hùng, Nguyễn Như Nghĩa // .- 2026 .- Tập 205 - Số 7 .- Tr. 38-49 .- 610
Nghiên cứu bệnh chứng được thực hiện trên 120 bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh từ tháng 6/2025 đến tháng 3/2026 nhằm bước đầu khảo sát mối liên quan giữa đa hình rs3752462 của gen MYH9 và nguy cơ bệnh thận mạn ở bệnh nhân tăng huyết áp. Sau hiệu chỉnh thời gian phát hiện bệnh, kiểu gen dị hợp tử CT có liên quan với nguy cơ bệnh thận mạn cao hơn so với kiểu gen TT (OR = 6,82; KTC 95%: 1,48 – 31,28; p = 0,014). Nhóm CT ghi nhận thời gian phát hiện tăng huyết áp ngắn hơn nhóm TT, với trung vị lần lượt là 6 năm và 12 năm, trong khi tỷ lệ suy thận không khác biệt rõ rệt. Ngoài ra, nhóm mang kiểu gen CT có xu hướng liên quan với tình trạng giảm độ lọc cầu thận ước tính tại thời điểm khảo sát (OR = 4,19; p = 0,048) nhưng chưa ghi nhận sự gia tăng tương ứng về đạm niệu. Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng bước đầu về mối liên quan giữa rs3752462 và bệnh thận mạn ở bệnh nhân tăng huyết áp, tuy nhiên cần được diễn giải thận trọng do cỡ mẫu còn hạn chế và khoảng tin cậy của các mô hình hiệu chỉnh còn rộng.
29 Vai trò mặt phẳng cân nông trong kỹ thuật bóc vạt SCIP mỏng: Nghiên cứu giải phẫu hình ảnh cắt lớp và lâm sàng / Tô Tuấn Linh, Hoàng Tuấn Anh // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 50-57 .- 610
Vạt mạch xuyên động mạch mũ chậu nông (SCIP) là vạt mỏng phù hợp trong tạo hình bàn tay. Cân nông là mặt phẳng thuận lợi để bóc vạt mỏng. Tuy nhiên, liệu chiều dày lớp mỡ nông trên CTA có phản ánh được độ dày thực tế của vạt SCIP sau khi phẫu tích trên cân nông hay không vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Chụp cắt lớp vi tính mạch máu (CTA) hỗ trợ đánh giá chiều dày lớp mỡ nông trước mổ. Nghiên cứu tiến cứu trên 63 bệnh nhân với 64 vạt SCIP tự do, nhằm đánh giá mối liên quan giữa chiều dày lớp mỡ nông trên CTA và độ dày vạt sau bóc trên cân nông. Chiều dày lớp mỡ nông tại mạch xuyên nhánh nông và sâu lần lượt là 3,5 ± 1,7 mm và 2,8 ± 1,0 mm, tương quan thuận với chiều dày vạt tương ứng r = 0,58 và r = 0,64 (Pearson). Có 11 vạt cần làm mỏng vi phẫu tích, liên quan BMI cao (p = 0,02). Tỉ lệ vạt sống hoàn toàn 96,9%. Kết quả cho thấy chiều dày lớp mỡ nông trên CTA tương quan với độ dày thực tế của vạt sau nâng trên cân nông, giúp hỗ trợ tiên lượng độ dày vạt, lập kế hoạch làm mỏng bổ sung.
30 Giá trị dự đoán sớm nhiễm khuẩn huyết của các dấu ấn hoạt hóa nội mô ở trẻ nhỏ nghi ngờ nhiễm trùng / Bùi Thanh Liêm, Chu Văn Thiện, Nguyễn Trọng Nghĩa, Lê Anh Phong, Ngô Như Định, Nguyễn Huy Luân, Phùng Nguyễn Thế Nguyên // .- 2026 .- Tập 204 - Số 7 .- Tr. 58-67 .- 610
Nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em khó nhận diện sớm do biểu hiện ban đầu không đặc hiệu, trong khi hoạt hóa nội mô liên quan đến rối loạn vi tuần hoàn và suy cơ quan. Nghiên cứu quan sát tiến cứu này đánh giá giá trị dự đoán sớm nhiễm khuẩn huyết của VCAM-1, ICAM-1, E-selectin và P-selectin đo tại thời điểm tuyển bệnh ở 144 trẻ 1 – 60 tháng nghi ngờ nhiễm trùng tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai từ 5/2021 đến 10/2022. Nhiễm khuẩn huyết được xác định theo tiêu chuẩn đồng thuận quốc tế năm 2005 trong vòng 48 giờ sau nhập viện. Nồng độ các dấu ấn được định lượng trong huyết tương tại thời điểm nhập viện và báo cáo bằng ng/mL. Có 32 trẻ nhiễm khuẩn huyết và 112 trẻ không nhiễm khuẩn huyết. Cả bốn dấu ấn đều cao hơn có ý nghĩa ở nhóm nhiễm khuẩn huyết. VCAM-1 có giá trị phân biệt tốt nhất với AUC 0,855, tiếp theo là E-selectin 0,819, ICAM-1 0,773 và P-selectin 0,689. Điểm cắt VCAM-1 1254,9 ng/mL có độ nhạy 81,3% và độ đặc hiệu 93,8%. VCAM-1 là dấu ấn tiềm năng hỗ trợ dự đoán sớm nhiễm khuẩn huyết ở trẻ em nghi ngờ nhiễm trùng.





