Bài viết này khái quát cơ sở lý luận về ngoại giao láng giềng trong quan hệ quốc tế, đồng thời đánh giá cách tiếp cận và thực tiễn triển khai ngoại giao láng giềng của một số nước trên thế giới. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số hàm ý với Việt Nam trong triển khai ngoại giao láng giềng trong bối cảnh hiện nay.
Năm 2024, tình hình Biển Đông có nhiều diễn biễn đáng chú ý. Một số bên yêu sách có xu hướng cụ thể hóa yêu sách biển và “minh bạch hóa” thông tin thực địa so với năm 2023. Xu hướng đấu tranh trên thực địa phần nào mở rộng về phạm vi so với 2023, nhất là khi các lực lượng của Trung Quốc và Phi-líp-pin liên tục “va chạm” ở Bãi Cỏ Mây, Bãi Hoàng Nham/Scarborough, Bãi Sabina và Đá Khúc Giác. Năm 2025, các hoạt động “vùng xám” nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trên tất cả các khía cạnh trên. Biển Đông vẫn sẽ được gắn kết với các vùng biển và xung đột khác thông qua quá trình thúc đẩy thượng tôn pháp luật và xây dựng quy chuẩn trong các lĩnh vực mới của một số nước, nhất là của các nước lớn.
Bài viết là một nỗ lực nhằm lý giải vai trò của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong việc ngăn ngừa xung đột liên quan đến tranh chấp ở Biển Đông giữa các quốc gia trong khu vực. Trên cơ sở nghiên cứu khái niệm về cơ chế ngăn ngừa cảnh báo sớm và phân tích diễn ngôn các thông cáo chung của Hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) trong giai đoạn 2009-2024, bài viết lập luận rằng ASEAN đã và đang đưa ra những thông điệp ngày một rõ ràng về những nguy cơ xung đột ở khu vực Biển Đông, đồng thời đề xuất những biện pháp ngoại giao cụ thể nhằm xoa dịu căng thẳng.
Bước sang thế kỷ XXI, nhất là từ thập niên thứ hai của thế kỷ XXI đến nay, tình hình thế giới có nhiều thay đổi và diễn biến phức tạp. Trật tự thế giới bắt đầu xuất hiện và ngày càng biểu hiện rõ hơn những đặc điểm mới nổi bật, tác động lớn đến an ninh và phát triển của mỗi quốc gia - dân tộc, định hình trật tự thế giới mới “đa cực, đa trung tâm”. Trên cơ sở làm rõ những quan điểm, lý thuyết, nhận định về trật tự thế giới mới, bài viết sẽ chỉ ra và đi sâu phân tích, làm rõ những đặc điểm mới nổi bật của trật tự thế giới hiện nay.
Xung đột Nga - U-crai-na diễn ra vào tháng 2/2022 đã làm đảo lộn trật tự thế giới vốn đã rạn nứt, suy thoái do cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc và đại dịch Covid-19. Cuộc xung đột là động thái leo thang phức tạp kể từ khi Nga sáp nhập bán đảo Crưm và hỗ trợ các hoạt động ở miền Đông U-crai-na. Ở các nước châu Âu, xung đột Nga - U-crai-na đã tạo điều kiện cho các đảng cực hữu trỗi dậy. Tại Đức, cuộc xung đột này đã thúc đẩy vai trò và ảnh hưởng của đảng Sự lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD). Thông qua các hoạt động phản đối việc Đức tài trợ quân sự và can thiệp vào U-crai-na của, đảng AfD đã gây ảnh hưởng ngày càng sâu sắc đối với đời sống chính trị nội bộ của quốc gia này.
Trong bối cảnh các vấn đề toàn cầu ngày càng cấp bách và phức tạp, quản trị toàn cầu trở thành không gian điều phối các nỗ lực nhằm giải quyết các vấn đề chung, duy trì hòa bình và ổn định trên toàn thế giới. Các tổ chức phi chính phủ đã chứng minh vai trò quan trọng của mình thông qua các hoạt động linh hoạt, cả trong và ngoài khuôn khổ các thể chế liên chính phủ quốc tế, để thúc đẩy sự tiến triển của quản trị toàn cầu, vượt qua các hạn chế của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Đặc biệt, trước những thách thức phức tạp như biến đổi khí hậu, các tổ chức này ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc định hình vấn đề và hỗ trợ các quốc gia thực hiện các chính sách.
Dựa trên khung phân tích chính sách đối ngoại (Foreign Policy Analysis - FPA), bài viết phân tích động cơ hình thành sáng kiến BRI và đánh giá thách thức của việc triển khai BRI tại khu vực Đông Nam Á nhằm cung cấp cái nhìn sâu sắc về sức ảnh hưởng của BRI đối với khu vực này.
Bài viết đề xuất cách tiếp cận lý thuyết bản sắc - vai trò trong đó làm rõ mối quan hệ biện chứng của vai trò và bản sắc, qua đó hứa hẹn đóng góp cho sự phát triển lý luận quan hệ quốc tế.
Bài viết lập luận rằng phân tán quyền lực là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự nổi lên của chủ nghĩa đa phương cạnh tranh trong chính trị quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết làm rõ về mặt lý luận và thực tiễn tác động của phân tán quyền lực đến sự phát triển của chủ nghĩa đa phương cạnh tranh từ 2010 đến nay, từ đó đưa ra một số đánh giá và hàm ý chính sách cho Việt Nam.
Toàn văn bài phát biểu chính sách của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Trụ sở Ban Thư ký ASEAN, thủ đô Jakarta, Cộng hòa In-đô-nê-xi-a nhân dịp dự Lễ kỷ niệm 30 năm Việt Nam gia nhập ASEAN trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Cộng hòa In-đô-nê-xi-a, thăm chính thức Ban Thư ký Asean.
