Bài viết không có tham vọng đưa ra một cái nhìn toàn cảnh về tiểu thuyết chiến tranh đầu thế kỷ XXI mà qua những tiếp cận và tác phẩm khảo sát góp phần nhận diện những đổi mới trong cách nhìn về vấn đề chiến tranh của các nhà tiểu thuyết.
Tiểu thuyết viết về đề tài chiến tranh biên giới Việt Nam là diễn ngôn được kiến tạo nên từ chủ nghĩa dân tộc giai đoạn cuối thế kỷ XX cho đến đầu thế kỉ XXI. Những tiểu thuyết có nhiều cách tân nghệ thuật đáng chú ý, bắt kịp với trình độ đương đại của thế giới.
Thấu triệt những mất mát của dân tộc trong thời chiến, tiểu thuyết Việt Nam thời kì đổi mới ngày càng khơi sâu vào những sang chấn tinh thần của con người. Đặc biệt, với đề tài chiến tranh, mỗi tiểu thuyết trở thành một ám ảnh phận người, những con người mang những số phận riêng đồng dạng trong số phận chung của dân tộc.
Tổng kết, khái quát những đặc trưng cơ bản, phân tích những tác phẩm tiêu biểu và định giá chất lượng nghệ thuật của dòng văn học viết về chiến tranh Việt Nam. Đồng thời giới thiệu những thành tựu và gợi ý tham khảo cho việc nghiên cứu văn học chiến tranh nói chung và văn học chiến tranh Việt Nam nói riêng.
Nhận xét sơ bộ về đặc điểm của từng mô thức nói trên qua các bình diện: Hệ chủ đề, vai phát ngôn và giọng điệu như là biểu hiện của phong cách lời nói.
Tổng kết lịch sử ngành văn học dân gian Trung Quốc thế kỷ XX. Thời kỳ khởi nguồn của văn nghệ học đan gian 1900 – 1917; Sự hưng suy của phong trào ca dao 1918 – 1926; Thời kỳ chuyển đổi mô hình khoa học 1927 – 1937; Xây dựng ngành khoa học trong khói lửa chiến tranh 1937- 1949; Nghiên cứu sư tầm văn học dân gian17 năm sau khi thành lập nước 1949 – 1966; Xây dựng lí luận văn học dân gian thời kỳ mới 1976 nay.
Dựa trên những câu chuyện có thật chứ không hoàn toàn là hư cấu, phân tích, so sánh một số motif tiêu biểu của hai tác phẩm nhằm nêu lên những nét tương đồng và dị biệt. Từ đó tìm ra những nét tương đồng và dị biệt trong văn hóa, phong tục của mỗi quốc gia. Đồng thời làm sáng tỏ dụng ý nghệ thuật trong việc sử dụng những motif này và lý giải xem chúng có liên quan như thế nào đối với cuộc đời và lối tư duy của hai tác giả.
Trình bày một cách khái quát nhất một vài ảnh hưởng của Đông phương học tới cách nhìn nhận, tiếp cận và xử lí từ pháp học tiếng Việt. Những điều chỉnh của pháp học tiếng Việt góp phần đưa từ pháp học tiếng Việt chuyển mình.
Nêu lên những điều kiện ngữ cảnh chung nhất của câu hỏi tu từ. Đề cập đến các đặc trưng ngữ nghĩa – ngữ dụng của nhóm phát ngôn từ cơ chế hình thành các mệnh đề ngầm ẩn ( khẳng định và phủ định) của câu đến các đặc trưng đa thanh.
Giới thiệu các khái niệm chung về ngôn bản văn học và những đặc thù của dịch ngôn bản văn học. Trình bày sự khác biệt cần lưu ý giữa dịch ngôn bản phi văn học với dịch ngôn bản văn học. Phần sau của bài viết trình bày kết quả nghiên cứu điều tra về thực trạng dịch và phê bình đánh giá dịch thuật văn xuôi cùng một số đề xuất giải pháp cho dịch văn học và phê bình đánh giá dịch văn học ở Việt Nam.
