CSDL Bài trích Báo - Tạp chí
chủ đề: Âm học
1 Một số thông số âm học của phụ âm đầu tiếng Việt hướng đến xây dựng bảng đo thính lực lời (Khảo sát trường độ, cường độ và tần số cơ bản) / Đinh Thị Hằng // .- 2025 .- Số 11 .- Tr. 80-86 .- 400
Bài nghiên cứu này khảo sát ba thông số âm học cơ bản của 22 phụ âm đầu tiếng Việt, bao gồm trường độ (duration), cường độ (intensity) và tần số cơ bản (fundamental frequency - F₀). Kết quả cho thấy mỗi nhóm phụ âm (tắc, xát, mũi, bên) có đặc trưng riêng biệt về các tham số âm học, đồng thời tồn tại sự khác biệt đáng kể giữa người nói nam và nữ. Những phát hiện này góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ giữa đặc trưng âm học và cơ chế cấu âm trong tiếng Việt, đồng thời cung cấp dữ liệu tham chiếu hữu ích cho các nghiên cứu xử lý tiếng nói, nhận dạng người nói và thiết kế bảng từ đo thính lực lời.
2 Ảnh hưởng của âm cuối đến âm chính trong tiếng Ba Na / Nguyễn Trần Quý, Phan Trần Công, Nguyễn Thị Phương Trang, Lê Khắc Cường // .- 2025 .- Số 5 .- Tr. 3-12 .- 400
Khi nghiên cứu đặc điểm âm học của vần của tiếng Ba Na, chúng tôi ghi nhận tần số F1 ở cuối nguyên âm trong tổ hợp âm chính với âm cuối hữu thanh, hoặc âm chính với âm cuối vô thanh có thể tương đương nhau. Nguyên âm hàng sau tròn môi [u] thường bị ảnh hưởng bởi âm cuối vô thanh hay hữu thanh. Độ mở (F1) của nguyên âm [u] có liên quan đến loại phụ âm cuối và phương ngữ. Sự tương tác này cũng thể hiện sự khác biệt qua việc so sánh các vần này giữa hai phương ngữ Gia Lai và Bình Định. Như vậy, độ mở của nguyên âm có thể có biến đổi tùy theo phương thức phát âm của âm cuối. Về trường độ âm chính, xét trường hợp nguyên âm [a] cũng có sự tương đồng khi âm chính kết hợp với các kiểu âm cuối vô thanh/hữu thanh. Các kết hợp giữa âm chính và âm cuối cũng phản ánh đặc trưng ngữ âm phương ngữ tiếng Ba Na. Cụ thể ở phương ngữ Ba Na ở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định có khác biệt so với phương ngữ ở huyện Đăk Đoa tỉnh Gia Lai về âm chính ở một số chu cảnh âm cuối.
3 Sự biến đổi về âm học của phụ âm tiếng Ba Na qua giá trị VOT (voice onset time – thời gian khởi thanh) / Nguyễn Trần Quý, Quản Thành Thơ, Đinh Lư Giang, Phan Trần Công, Vũ Hoàng Hải, Nguyễn Quang Đức // .- 2023 .- Số 12 (398) .- Tr. 14-26 .- 400
Nghiên cứu và xác định xem tính chất của nguyên âm thay đổi thế nào trong các chu cảnh với phụ âm đầu khác nhau. Các phụ âm đầu được chọn ở các vị trí cấu âm như: môi-môi/b/p, đầu lưỡi – chân răng/t,d/, gốc lưỡi/g,k/. Ba cặp phụ âm đối lập vô thanh – hữu thanh trên được khảo sát nhằm tìm hiểu sự biến đổi theo xu hướng vô thanh hóa.