Tóm tắt:

Tiễn đăng tân thoại, Kim ngao tân thoại, Truyền kỳ mạn lục và Vũ nguyệt vật ngữ là bốn tác phẩm truyền kỳ nổi tiếng của Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam và Nhật Bản ra đời trong khoảng thế kỷ XIV, XV, XVI, XVIII khi chế độ phong kiến ở các quốc gia này bước qua đỉnh cao của ngọn triều vinh quang. Bốn nhà văn Cù Hựu (1341-1427), Kim Thời Tập (1435-1493), Nguyễn Dữ (?-?), Ueda Akinari (1734-1809) đã tiếp biến các truyện lạ lưu truyền trong dân gian, các truyện chí quái,…biến chúng thành những kiệt tác. Bài viết tập trung so sánh phương thức mộng - ảo được sử dụng để nói lên khát vọng hạnh phúc lứa đôi bình dị trong đời thực của cả bốn tác phẩm, nguyên nhân dẫn đến dự tương đồng từ góc độ xã hội, tư tưởng tôn giáo.