Hà Nhì là một ngôn ngữ thuộc ngữ hệ Hán – Tạng, nhánh Tạng – Karen, tiểu nhánh Tạng – Miến, nhóm Miến – Lô Lô (Burmese – Lolo). Về mặt loại hình, tiếng Hà Nhì là một ngôn ngữ đơn lập. Phương thức cấu tạo từ trong tiếng Hà Nhì chủ yếu bao gồm các phương thức: từ hóa hình vị, ghép và láy nhưng được thể hiện đa dạng và có nhiều điểm độc đáo. Bài viết này sẽ tiến hành mô tả một số đặc điểm cơ bản của cấu tạo từ trong tiếng Hà Nhì ở Lai Châu trên bình diện đồng đại.
Bài báo này khảo sát phân tích diễn ngôn từ một góc nhìn liên ngành, tập trung vào sự giao thoa giữa phân tích diễn ngôn và ngôn ngữ học ngữ liệu. Nghiên cứu nhằm làm rõ vai trò tương ứng của ngôn ngữ học ngữ liệu và phân tích diễn ngôn trong nghiên cứu ngôn ngữ học liên ngành. Nghiên cứu về ngôn ngữ trong sử dụng cần được đặt trên nền tảng lý thuyết của ngôn ngữ học và phân tích diễn ngôn. Bài báo này cung cấp một cái nhìn tổng quan mang tính nhập môn về chủ đề, hơn là một phân tích chuyên sâu, và hướng tới việc đặt nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo mang tính toàn diện hơn.
Bài viết khảo sát các biến thể của từ chỉ “mẹ” trong phương ngữ Bắc dựa trên việc khảo sát ở các tỉnh thuộc phương ngữ Bắc và ứng dụng phần mềm ArcGIS để trực quan hóa sự phân bố không gian của từng biến thể. Kết quả cho thấy lớp từ này rất đa dạng, gồm các dạng phổ biến như mẹ, u, bu và các biến thể mang giá trị lịch sử – xã hội như bầm/ầm, đẻ, mợ. Mỗi biến thể có vùng phân bố đặc trưng: mẹ lan rộng toàn vùng, u tập trung ở đồng bằng ven biển, bu xuất hiện nhiều ở Hải Phòng, bầm ở trung du – miền núi, trong khi đẻ và mợ rải rác ở một số khu vực nhất định. Việc ứng dụng ArcGIS giúp xác lập rõ ràng ranh giới, vùng giao thoa của các biến thể, đồng thời góp phần nhận diện cấu trúc nội bộ của phương ngữ Bắc và gợi mở hướng xây dựng bản đồ phương ngữ tiếng Việt hiện đại.
Đổi mới tư duy về đối ngoại xuất phát từ nhận thức lại cách đánh giá, dự báo thế giới và sự vận động của các mối quan hệ quốc tế (QHQT), từ đó định danh và định tính lại các chủ thể của QHQT, xác định lại nội hàm và phương thức triển khai chính sách đối ngoại. Đổi mới tư duy đối ngoại của Việt Nam trong gần 40 năm qua (1986-2025) chủ yếu tập trung vào đổi mới nhận thức trên các khía cạnh như thế giới quan và cách tiếp cận các vấn đề quốc tế, đối tượng và đối tác, hội nhập quốc tế và đối ngoại đa phương, lợi ích quốc gia - dân tộc và quốc phòng, an ninh.
Bài viết này khái quát cơ sở lý luận về ngoại giao láng giềng trong quan hệ quốc tế, đồng thời đánh giá cách tiếp cận và thực tiễn triển khai ngoại giao láng giềng của một số nước trên thế giới. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số hàm ý với Việt Nam trong triển khai ngoại giao láng giềng trong bối cảnh hiện nay.
Năm 2024, tình hình Biển Đông có nhiều diễn biễn đáng chú ý. Một số bên yêu sách có xu hướng cụ thể hóa yêu sách biển và “minh bạch hóa” thông tin thực địa so với năm 2023. Xu hướng đấu tranh trên thực địa phần nào mở rộng về phạm vi so với 2023, nhất là khi các lực lượng của Trung Quốc và Phi-líp-pin liên tục “va chạm” ở Bãi Cỏ Mây, Bãi Hoàng Nham/Scarborough, Bãi Sabina và Đá Khúc Giác. Năm 2025, các hoạt động “vùng xám” nhiều khả năng sẽ tiếp diễn trên tất cả các khía cạnh trên. Biển Đông vẫn sẽ được gắn kết với các vùng biển và xung đột khác thông qua quá trình thúc đẩy thượng tôn pháp luật và xây dựng quy chuẩn trong các lĩnh vực mới của một số nước, nhất là của các nước lớn.
Bài viết là một nỗ lực nhằm lý giải vai trò của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong việc ngăn ngừa xung đột liên quan đến tranh chấp ở Biển Đông giữa các quốc gia trong khu vực. Trên cơ sở nghiên cứu khái niệm về cơ chế ngăn ngừa cảnh báo sớm và phân tích diễn ngôn các thông cáo chung của Hội nghị bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (AMM) trong giai đoạn 2009-2024, bài viết lập luận rằng ASEAN đã và đang đưa ra những thông điệp ngày một rõ ràng về những nguy cơ xung đột ở khu vực Biển Đông, đồng thời đề xuất những biện pháp ngoại giao cụ thể nhằm xoa dịu căng thẳng.
Bước sang thế kỷ XXI, nhất là từ thập niên thứ hai của thế kỷ XXI đến nay, tình hình thế giới có nhiều thay đổi và diễn biến phức tạp. Trật tự thế giới bắt đầu xuất hiện và ngày càng biểu hiện rõ hơn những đặc điểm mới nổi bật, tác động lớn đến an ninh và phát triển của mỗi quốc gia - dân tộc, định hình trật tự thế giới mới “đa cực, đa trung tâm”. Trên cơ sở làm rõ những quan điểm, lý thuyết, nhận định về trật tự thế giới mới, bài viết sẽ chỉ ra và đi sâu phân tích, làm rõ những đặc điểm mới nổi bật của trật tự thế giới hiện nay.
Xung đột Nga - U-crai-na diễn ra vào tháng 2/2022 đã làm đảo lộn trật tự thế giới vốn đã rạn nứt, suy thoái do cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc và đại dịch Covid-19. Cuộc xung đột là động thái leo thang phức tạp kể từ khi Nga sáp nhập bán đảo Crưm và hỗ trợ các hoạt động ở miền Đông U-crai-na. Ở các nước châu Âu, xung đột Nga - U-crai-na đã tạo điều kiện cho các đảng cực hữu trỗi dậy. Tại Đức, cuộc xung đột này đã thúc đẩy vai trò và ảnh hưởng của đảng Sự lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD). Thông qua các hoạt động phản đối việc Đức tài trợ quân sự và can thiệp vào U-crai-na của, đảng AfD đã gây ảnh hưởng ngày càng sâu sắc đối với đời sống chính trị nội bộ của quốc gia này.
Trong bối cảnh các vấn đề toàn cầu ngày càng cấp bách và phức tạp, quản trị toàn cầu trở thành không gian điều phối các nỗ lực nhằm giải quyết các vấn đề chung, duy trì hòa bình và ổn định trên toàn thế giới. Các tổ chức phi chính phủ đã chứng minh vai trò quan trọng của mình thông qua các hoạt động linh hoạt, cả trong và ngoài khuôn khổ các thể chế liên chính phủ quốc tế, để thúc đẩy sự tiến triển của quản trị toàn cầu, vượt qua các hạn chế của các quốc gia và tổ chức quốc tế. Đặc biệt, trước những thách thức phức tạp như biến đổi khí hậu, các tổ chức này ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc định hình vấn đề và hỗ trợ các quốc gia thực hiện các chính sách.
