CSDL Bài trích Báo - Tạp chí

  • Duyệt theo:
1 Nồng độ CA-125 và mối liên quan với một số đặc điểm ở bệnh nhân đợt cấp suy tim mạn / Nguyễn Trang Đài, Trần Viết An // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 1-9 .- 610

CA-125 vốn là dấu ấn sinh học khối u, nhưng ngày càng được quan tâm như dấu ấn sung huyết và viêm tại các bề mặt thanh mạc trong suy tim. Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên 95 bệnh nhân nhằm xác định nồng độ CA-125 và yếu tố liên quan ở bệnh nhân đợt cấp suy tim mạn tại bệnh viện Đa khoa Thống Nhất tỉnh Đồng Nai từ 06/2025 đến 12/2025. Kết quả nghiên cứu ghi nhận tuổi trung bình 70,4 ± 14,7 với 51,6% là nam giới. Nồng độ CA-125 trung bình 96,8 ± 147,1 U/mL, cao hơn rõ ở nhóm phù (139,7 U/mL so với 23,0 U/mL) và có tràn dịch màng phổi (146,3 U/mL so với 34,4 U/mL), p < 0,001. Nồng độ CA-125 tương quan thuận với NT-proBNP (r = 0,248), tương quan nghịch với HDL-c (r = −0,270) và LVEF (r = −0,211). Trong mô hình đa biến, phù (β = 1,040) và tràn dịch màng phổi (β = 1,140) liên quan với CA-125 cao hơn (p < 0,001). Nồng độ CA-125 có tiềm năng hỗ trợ đánh giá tình trạng sung huyết ở bệnh nhân nhập viện vì đợt cấp suy tim mạn.

2 Mối liên quan giữa nhiễm Helicobacter pylori và hội chứng ruột kích thích theo tiêu chuẩn ROME IV / Võ Ngọc Đăng Thư, Lê Văn Nho, Nguyễn Thanh Liêm // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 159-168 .- 610

Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS) là rối loạn chức năng tiêu hóa thường gặp, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống; tuy nhiên vai trò của nhiễm Helicobacter pylori trong cơ chế bệnh sinh IBS vẫn còn nhiều tranh cãi. Nghiên cứu bệnh – chứng được thực hiện trên 220 đối tượng có triệu chứng tiêu hóa được nội soi dạ dày và đại tràng tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, gồm 110 bệnh nhân IBS và 110 đối tượng không IBS, nhằm xác định mối liên quan giữa nhiễm Helicobacter pylori và IBS theo tiêu chuẩn Rome IV. Tình trạng nhiễm Helicobacter pylori được xác định bằng urease test từ mẫu sinh thiết niêm mạc dạ dày. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm Helicobacter pylori ở nhóm IBS là 61,4%, cao hơn nhóm không IBS (38,6%) (p = 0,008). Phân tích hồi quy logistic đa biến ghi nhận nhiễm Helicobacter pylori liên quan độc lập với IBS (OR hiệu chỉnh = 2,13; KTC 95%: 1,18 – 3,85; p = 0,01). Nhiễm Helicobacter pylori có mối liên quan có ý nghĩa thống kê với hội chứng ruột kích thích theo tiêu chuẩn Rome IV.

3 Xét nghiệm IgE đặc hiệu trong chẩn đoán quá mẫn thuốc nhanh / Lê Văn Hiệp, Nguyễn Anh Minh, Bùi Văn Dân, Nguyễn Hoàng Phương, Lê Đình Tùng // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 10-17 .- 610

IgE (immunoglobulin E) là một immunoglobulin được sản xuất bởi tương bào và là tác nhân đóng vai trò quan trọng trong các cơ chế dị ứng thuốc nhanh. Khi IgE kết hợp với kháng nguyên là thuốc sẽ tạo phức hợp kháng nguyên kháng thể hoạt hóa tế bào mast giải phóng các chất trung gian hóa học gây ra triệu chứng. Quá trình động học phức tạp của IgE dẫn điễn việc thay đổi thời điểm lấy mẫu sẽ làm thay đổi kết quả xét nghiệm. Trong trường hợp không tái tiếp xúc với dị nguyên nồng độ IgE trong máu sẽ giảm dần theo thời gian. So với các phương pháp xét nghiệm khác IgE đặc hiệu có những ưu điểm riêng: dễ triển khai, ít biến chứng, có thể tiến hành bất cứ khi nào cần. Năm 2020, Hiệp hội Dị ứng thế giới WAO (World Allergy Organization) vẫn khuyến cáo xét nghiệm IgE đặc hiệu là một công cụ sàng lọc tác nhân gây dị ứng nhanh đặc biệt trong trường hợp phản vệ.

4 Đặc điểm đa hình rs1042034 của gen APOB và tăng cholesterol máu ở người bệnh nguy cơ tim mạch cao và rất cao / Nguyễn Thị Ngọc Bích, Phan Hữu Hên, Đoàn Thị Kim Châu // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 209-217 .- 610

Dựa trên các dữ liệu về gen di truyền với nồng độ cholesterol máu, nghiên cứu này khảo sát liên quan đa hình rs1042034 của gen APOB với nồng độ cholesterol máu ở bệnh khoẻ mạnh và bệnh có nguy cơ tim mạch cao. Nghiên cứu bệnh–chứng được thực hiện trên 64 bệnh nhân, gồm nhóm chứng khỏe mạnh và nhóm bệnh tăng cholesterol máu có nguy cơ tim mạch cao hoặc rất cao tại Bệnh viện FV từ tháng 05/2025 đến tháng 01/2026. Kiểu gen đa hình rs1042034 được xác định bằng real-time PCR. Kết quả cho thấy tỷ lệ kiểu gen CT ở nhóm bệnh cao hơn có ý nghĩa so với nhóm chứng (82,4% so với 17,6%; p = 0,002). Không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai kiểu gen CC và CT với huyết áp tâm thu, chỉ số khối cơ thể, cholesterol toàn phần, triglycerid và HDL-C. Tuy nhiên, nồng độ LDL-C khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai kiểu gen (p = 0,045). Kiểu gen CT của đa hình rs1042034 gen APOB có thể liên quan đến tăng LDL-C, gợi ý tăng nguy cơ bệnh tim mạch do xơ vữa.

5 Dị hình giới tính trong bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (MASLD): Phân tích tương tác và phi tuyến về mối liên quan giữa TyG-BMI và FIB-4 / Nguyễn Hữu Ngọc Tuấn, Nguyễn Minh Hà // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 18-25 .- 610

Dù TyG-BMI là dấu ấn đáng tin cậy cho đề kháng insulin trong bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease - MASLD), mối liên quan theo giới tính với thang điểm xơ hóa FIB-4 vẫn chưa được làm rõ. Nghiên cứu cắt ngang phân tích 222 bệnh nhân MASLD (104 nam, 118 nữ) thông qua mô hình hồi quy tuyến tính đa biến chứa biến tương tác (TyG-BMI × Giới tính) và hàm spline khối hạn chế (RCS) để đánh giá quỹ đạo phi tuyến giữa TyG-BMI và logarit tự nhiên của FIB-4. Các mô hình phân tầng bộc lộ sự dị hình giới tính rõ. Ở nữ, TyG-BMI có mối tương quan nghịch mang tính nghịch lý với FIB-4 (β = -0,0033, p = 0,007). Ngược lại, nam giới không ghi nhận mối liên quan này (p = 0,590). Phân tích RCS xác nhận quỹ đạo FIB-4 suy giảm khi TyG-BMI tăng ở nhóm nữ, trong khi quỹ đạo ở nhóm nam gần như đi ngang. Giới tính điều biến mối liên quan giữa TyG-BMI và FIB-4. Tương quan nghịch ở nữ giới làm nổi bật vai trò bảo vệ tiềm năng của estrogen và hạn chế của FIB-4 ở quần thể trẻ, béo phì.

6 Mối liên quan giữa nồng độ D-dimer huyết tương và mức độ nặng của mày đay mạn tính tự phát / Phạm Thị Thảo, Nguyễn Văn Thường, Phạm Thị Minh Phương, Vũ Nguyệt Minh, Lê Hữu Doanh, Lê Huyền My, Nguyễn Quỳnh Anh // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 218-225 .- 610

Nghiên cứu cắt ngang trên 146 bệnh nhân mày đay mạn tính tự phát (Chronic Spontaneous Urticaria - CSU) và 30 người lớn khỏe mạnh nhằm xác định mối liên quan giữa nồng độ D-dimer huyết tương với mức độ nặng và một số yếu tố liên quan của bệnh. Kết quả cho thấy nồng độ D-dimer huyết tương của bệnh nhân CSU ở mức 546,5 (291 - 1353) ng/ml, cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm chứng 270 (270 - 270) ng/ml với p < 0,001. Nồng độ D-dimer trong huyết tương có mối tương quan đồng biến với điểm UAS7 của bệnh nhân với hệ số tương quan Spearman là 0,46 và p < 0,001. Phân tích ROC xác định nồng độ D-dimer = 633 ng/ml là giá trị dự báo mức độ nặng của CSU. Điều này được khẳng định thêm bằng phân tích hồi quy đơn biến và đa biến. Bên cạnh đó, nồng độ D-dimer cũng liên quan với tuổi, nồng độ CRP và xét nghiệm huyết thanh tự thân dương tính. Như vậy, nồng độ D-dimer huyết tương có thể là dấu ấn sinh học tiềm năng dự báo mức độ nặng của CSU.

7 Đa hình gen ACE I/D và giá trị tiên lượng trên bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp / Huỳnh Văn Quyền, Trần Viết An, Phạm Thị Ngọc Nga // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 34-42 .- 610

Đa hình gen ACE I/D đóng vai trò quan trọng trong điều hòa hệ thống renin-angiotensin-aldosterone và ảnh hưởng đến tiên lượng của nhồi máu cơ tim cấp. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 72 bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp nhập viện tại Bệnh viện Bình Thuận từ tháng 06/2025 đến tháng 01/2026. Xác định đa hình gen ACE I/D bằng phương pháp real-time PCR. Kết quả: tỷ lệ kiểu gen ID chiếm cao nhất với 44,4%, trong khi kiểu gen DD và II chiếm lần lượt là 22,2% và 33,4%. Sau 3 tháng theo dõi, có 19 trường hợp tử vong (26,4%) và 53 trường hợp sống sót (73,6%). Tỷ lệ tử vong cao nhất ở nhóm mang kiểu gen DD (52,6%), tiếp theo là ID (36,8%) và thấp nhất ở nhóm II (10,6%) sự khác biệt là có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa p = 0,001. Kiểu gen DD gợi ý liên quan đến nguy cơ tử vong sau 3 tháng cao hơn. Kết quả này cũng gợi ý tiềm năng ứng dụng gen ACE I/D như một dấu ấn di truyền trong phân tầng nguy cơ tim mạch trong tương lai.

8 So sánh chụp cắt lớp kết quang và chụp mạch vành định lượng trong đánh giá kích thước mạch và tối ưu kỹ thuật đặt stent trong can thiệp động mạch vành / Trần Minh Trung, Nguyễn Trung Kiên, Huỳnh Trung Cang // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 256-264 .- 610

Chụp cắt lớp kết quang (optical coherence tomography-OCT) cho phép đánh giá chi tiết cấu trúc lòng mạch, thành mạch hơn chụp mạch vành định lượng (quantitative coronary angiography-QCA), tuy nhiên dữ liệu tại Việt Nam còn hạn chế. Mục tiêu nhằm so sánh các thông số kích thước mạch giữa OCT và QCA, đồng thời đánh giá vai trò của OCT trong tối ưu hóa kết quả đặt stent. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 160 bệnh nhân với 185 sang thương động mạch vành được can thiệp tại Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang. Kết quả cho thấy các thông số đo bằng OCT đều lớn hơn so với QCA: đường kính đoạn gần (3,39 ± 0,65 mm so với 3,21 ± 0,64 mm), đoạn xa (2,77 ± 0,65 mm so với 2,65 ± 0,59 mm) và chiều dài tổn thương (37,96 ± 16,46 mm so với 35,13 ± 14,62 mm) (p < 0,001). Các thông số đo bằng hai phương pháp có tương quan thuận (r = 0,628 và r = 0,795; p < 0,001). Từ đó cho thấy OCT cho phép đánh giá chi tiết hình thái mảng xơ vữa và hỗ trợ tối ưu hóa kết quả đặt stent.

9 Mối liên quan giữa nồng độ sST2 huyết thanh và tình trạng sung huyết theo thang điểm Rohde ở bệnh nhân đợt cấp suy tim mạn / Huỳnh Văn Quyền, Trần Viết An, Phạm Thị Ngọc Nga // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 65-74 .- 610

Sung huyết là biểu hiện lâm sàng đặc trưng và là yếu tố tiên lượng quan trọng ở bệnh nhân đợt cấp suy tim mạn, tuy nhiên việc đánh giá chính xác tình trạng này trên lâm sàng vẫn còn nhiều thách thức. Nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu này được thực hiện trên 79 bệnh nhân nhằm xác định mối liên quan giữa nồng độ sST2 huyết thanh với tình trạng sung huyết được lượng hóa bằng thang điểm Rohde. Kết quả ghi nhận tỷ lệ sung huyết trên lâm sàng đánh giá theo thang điểm Rohde (điểm ≥ 5) chiếm 48,1%. Nồng độ sST2 huyết thanh trung bình trong nhóm nghiên cứu đạt 28,26 ± 8,27 ng/mL. Phân tích hồi quy logistic đa biến cho thấy mỗi mức tăng 5 ng/mL nồng độ sST2 làm tăng nguy cơ sung huyết lên 1,33 lần (KTC 95%: 1,02 - 1,82, p = 0,048). Kết quả này khẳng định sST2 là yếu tố liên quan độc lập phản ánh gánh nặng sung huyết và stress cơ học, có giá trị bổ sung cho đánh giá lâm sàng.

10 Tỷ lệ và một số yếu tố liên quan đến mảng xơ vữa động mạch vành có vỏ xơ mỏng đánh giá bằng chụp cắt lớp quang học / Trần Minh Trung, Nguyễn Trung Kiên, Huỳnh Trung Cang // .- 2026 .- Tập 201 - Số 4 .- Tr. 265-273 .- 610

Nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm hình thái mảng xơ vữa động mạch vành bằng OCT và khảo sát một số yếu tố liên quan đến mảng xơ vữa có vỏ xơ mỏng (TCFA). Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 160 bệnh nhân bệnh động mạch vành với 185 sang thương được đánh giá bằng OCT trong quá trình can thiệp động mạch vành. Tỷ lệ mảng xơ vữa có vỏ xơ mỏng chiếm 15,7%, đồng thời ghi nhận một số đặc điểm mảng xơ vữa nguy cơ cao khác như mảng xơ chiếm tỷ lệ cao nhất (93,5%), tiếp theo là vôi hóa (61,1%) và mảng giàu lipid (32,4%). Tỷ lệ TCFA cao hơn rõ rệt ở nhóm hội chứng động mạch vành cấp so với nhóm hội chứng động mạch vành mạn (40,7% so với 4,0%, p < 0,001) và đây là nguy cơ độc lập với sự xuất hiện của mảng xơ vữa có vỏ xơ mỏng. Từ đó cho thấy OCT đánh giá chi tiết hình thái mảng xơ vữa và phát hiện các đặc điểm mảng dễ tổn thương như TCFA, đồng thời thường gặp ở bệnh nhân hội chứng động mạch vành cấp.